شاه جهانگیر هاشمی کرمانی، متخلص به “هاشمی” از شاعران و عارفان سدۀ دهم است. او در اواخر قرن نهم در کرمان زاده شده و خاندان او اهل علم و عرفان بودند؛ نسب وی به شاه نعمت‌الله ولی، بنیانگذار مکتب عرفان نعمت‌اللهی می‌رسد. بر اساس گزارش‌هایی که از تذکره‌ها و تاریخ‌های معتبر به دست آمده، دوره‌هایی از عمر او به سیر و سفر گذشته و سال‌های پایانی زندگی‌اش در سند (پاکستان) سکونت داشته و بسیار مورد احترام ارغونیان (حاکمان سند در آن روزگار) و بزرگان آن سرزمین بوده است. هاشمی، منظومۀ مهم عارفانۀ خود را در همین سرزمین سروده است. مثنوی او که مظهرالآثار نام دارد به پیروی از مخزن الاسرار نظامی پدیده آمده است. این اثر مشتمل بر مناجات‌ها، نعت‌ها، حکایت‌ها و موعظه‌هاست. بیان هاشمی، گرم و گیر است. با همۀ ارزشمندی این کتاب و جایگاه مهم سرایندۀ آن، معرفی و تصحیح درخوری از این مثنوی ارائه نشده بود. این تصحیح با تلاش فراوان، بر پایۀ چندین نسخۀ خطی فراهم آمده است و در مقدمۀ آن شرحی کامل از زندگانی شاعر و جایگاه ادبی او، همچنین معرفی و تحلیل سبک‌شناسانۀ مظهرالآثار عرضه شده است.

[شرح فارسی پنجاه و سه حديث اخلاقی از پيامبر اكرم^(ص)]

این اثر در پنجاه و سه فصل، ترجمه و شرح پنجاه و سه روايت مروى از رسول اكرم (ص) را دربردارد، همراه با بسيارى از آيات قرآنى و روايات و اخبار پيشوايان معصوم ـ عليهم السلام ـ و سرشار از حكايتهاى نغز و خواندنى و مواعظ امثال و حكم با نثرى خوب و روان. از جمله آثار اوست: بهجةالمباهج، راحةالارواح و مونس الأشباح، و المصباح المنير.

از خاقانى شروانى ـ اديب و سراينده نامى سده ششم هجرى ـ سه نوشته مستقلّ بر جاى مانده است. يكى منشآت وى كه شامل نامه‌هاى ارسالى او به بزرگان آن روزگار و افراد خانواده‌اش بوده و نمودارى از شيوه نثر او مى‌باشد. اثر بعدى، ديوان او است كه شامل قصيده‌ها، غزل‌ها، رباعى‌ها و ديگر انواع سروده‌هاى وى است. اثر سوم ـ كه هم‌اكنون در دستان شماست ـ منظومه تحفة‌العراقين مى‌باشد كه شامل بيش از 3100 بيت است و در سال 551 هجرى به جمال‌الدّين موصلى پيشكش شده است.خاقانى اين منظومه را اندكى پيش از پيشكش كردن به جمال‌الدّين موصلى سروده است. وى در اين اثر به توصيف سفرى پرداخته كه براى اتّصال به درگاه محمّد بن محمود سلجوقى به عراق (ايران مركزى) داشته است.

[شرح فلسفی عرفانـی بيست و سه حـديث نبوی برگرفته از تـوحيد صدوق و اصول كافی كلينی]

قاضی سعید قمی یکی از مشاهیر حکمای عهد صفوی و از شاگردان دو حکیم الهی، ملا رجبعلی تبریزی و ملامحسن فیض کاشانی، و پزشک خاص دربار شاه عباس دو به شمار می‌آید.وی آثار زیادی از خود به یادگار نهاد که از آن جمله است: أسرار‌الصنایع، شرح توحید الصدوق، الأربعینات، أسرار العبادات، تعلیقات علی أثولوجیا، روح‌الصلاة و شرح حدیث البساط.اثر حاضر ــ شرح‌الأربعین ــ نخستین کتاب مؤلف، تبیین و تفسیر بیست و سه حدیث مشکل در حوزة معارف الهی واصول اعتقادی است که سرشار از حقایق حکمی و لطایف عرفان می‌باشد. این احادیث اغلب برگرفته شده از دو کتاب توحید صدوق و اصول کافی است.

[از آثار كهن علم نجوم به زبان فارسی]

در اين اثر به‌تفصيل درباره نجوم و احكام آن سخن رفته است. نويسنده از منابع كهن متعددى بهره برده كه شمارى از آنها در اختيار نيست. روضة‌المنجمین به جهت برخورداری از ويژگي‌هاى نثر ميانه سده پنجم حائز اهمیت است.

[نامه‌های جامی به همراه نامه‌های سلاطين و حاكمان و وزراء و رؤسای دولت و عالمان معاصر وی]

جامی، شاعر، عارف و دانشمند ذوفنون دوره خویش است. شمارِ نامه­هاى گردآورى شده در اين كتاب به 458 عدد مي‌رسد. از اين تعداد، 26 نامه متعلق به كسانى است كه به عبدالرحمان جامى نوشته‌اند. اين نامه­ ها بخشى از زندگى جامى و معاصرانش را بيان مى­كنند و از منابع و اسناد مهم تاريخى و سياسى و فرهنگى آن دوران به شمار مي‌آيند. وی اغلب اين نامه­ ها را، به درخواست اقشار نيازمند، ناتوان و گرفتار جامعه به مراجع مختلف دولتى نوشته است.

نامۀ امام علی بن ابی طالب (ع) به مالک اشتر نخعی، معروف به «عهد» یا «فرمان مالک اشتر» جامع‌ترین نامه‌ای است که سید رضی در کتاب شریف نهج البلاغه از آن حضرت آورده و در آن بیش از دیگر نامه‌ها به مسائل جامعه و ارکان حکومت پرداخته شده است. عهدنامه را از دیرزمان، چندین بار به زبان فارسی ترجمه کرده‌اند، یکی از این ترجمه‌هاست، برگردان محمّد ابراهیم نواب تهرانی (د: 1299 ق.) که آن را از بهترین و استادانه‌ترین نثرهای عصر قاجار شمرده‌اند. در این دفتر ترجمة بدایع‌نگار تهرانی به همراه دست‌نوشته‌ای به خط تویسرکانی از آن ترجمه (مکتوب به سال 1297 ق.) تقدیم خوانندگان شده است.