بحیره (در حکایت نویسی و عجایب نگاری)محصول متغیرBoheyreh

(در حکایت نویسی و عجایب نگاری)

میر محمّدهاشم بیگ فزونی استرابادی، پسر جلال­ الدّین نقّاش، از نویسندگان و شاعران سدۀ 11 ق است که زمانی دراز از عمر خویش را در هند، ایران و دیار عرب به سیر و سیاحت گذرانده و حاصل خوانده ­ها، دیده­ ها و شنیده ­های شگفتش را در کتاب بحیره گرد آورده است. این اثر، افزون­ بر دیباچه و خاتمه، دارای 44 باب است (برخی از باب­ها متشکّل از دو یا چند فصل­ اند) که در قالب شماری حکایت پرداخت شده­اند. کتاب در دو موضوع کلانِ تاریخ ­نویسی (ابواب 1-27) و عجایب­ نگاری (ابواب 28-44) به نگارش درآمده و نویسنده هر باب را به موضوعی ویژه اختصاص داده است: از عدالت و خوارق عادات و ترک­تازی شاهان تا فراست و خسّت و حافظه و رؤیاهای دیگر مردمان، و از دریاها و چشمه­ ها و سنگ­ها تا جزایر و عمارات شگفت ­انگیز. موضوع­ بندی خاصّ کتاب و استناد به منابع بسیار و دست ­اوّل، که برخی­شان مفقودند یا دست­ کم به طبع نرسیده ­اند، و نیز شنیده ­ها و دیده ­های مؤلّف، به­ سبب تازگی مطالب، از محسّنات کتاب است.