ابیات بحث‌برانگیز شاهنامه

در ابتدای مقدمۀ کتاب نیز می‌خوانیم: «در این کتاب کوشیده‌ایم تا مباحث و پژوهش‌های علمی و ادبی دربارۀ ابیات شاهنامه را از مقالات منتشرشدۀ فارسی (در نشریات و پیایندها و مجموعه‌های مقالات فارسی تا پایان سال ۱۳۸۵) گردآوری کنیم. به این ترتیب که هر بیتِ موردبحث، به ترتیب الفبایی حروف ابتدایی ابیات، به پژوهش‌های مرتبط ارجاع داده شده است تا برای بررسی پیشینۀ پژوهش و یا حل مسائل ابیات بحث‌برانگیز، یک‌جا در دسترس محققان قرار گیرد».

در ادامه نیز در خصوص لزوم گردآوری این کتاب نوشته شده «از آن‌جا که نه تصحیح بی‌نقصی از شاهنامۀ فردوسی فراهم آمده است و نه شرح جامعی، همچنان ابیات فراوانی از این اثر مورد بحث پژوهشگران است و نکات متعددی از آن نایافته مانده و هنوز جزئیات ابیات فراوانی روشن نشده است. در عین حال، در میان مقالات و مطالبی که محققان تا کنون نوشته‌اند، نکته‌های زیادی مطرح شده که از نظر دیگران دور مانده است. بنابراین، جای خالی فهرست گسترده‌ای از مقالات مشهور و کمترخوانده شده، جدا از شرح‌های شاهنامه، حس می‌شد تا پیشینۀ مطالب در دسترس شاهنامه‌پژوهان باشد؛ مطالبی که آگاهی از آن‌ها بدون یادداشت‌برداری شخصی امکانپذیر نیست».

در ادامه آمده است: «دو کتاب کتاب‌شناسی فردوسی و شاهنامه و فهرست توصیفی ـ تحلیلی مقالات مربوط به فردوسی و شاهنامه (تفصیل کتاب اول) این خلأ را تا حد خوبی پر می‌کنند و با رجوع به آن‌ها هر پژوهشگری می‌تواند به بخش اعظم پیشینۀ پژوهش‌های مربوط به شاهنامه برسد، اما همچنان بحث‌های تخصصی‌تر و فنی‌تر در میان مقالات متعدد مورد ارجاع ممکن است فوت شود و یا حوصلۀ بررسی تمام آن‌ها و استخراج نکات‌شان نباشد. از طرفی، بسیاری از مطالب طرح‌شده دربارۀ ابیات شاهنامه در مقالاتی است که اصلا موضوع‌شان شاهنامه‌پژوهی نیست و طبعا در فهارس مذکور یافت نمی‌شوند. در اثر حاضر، تمام مطالب تخصصی و فنی در میان تمام مقالات یک جا جمع شده است تا پیشینۀ دقیق‌تر و جامع‌تری در دسترس باشد».

همچنین در بخشی از توضیح شیوۀ کار گفته شده است: مؤلفان کوشیده‌اند که تمام مقالات مرتبط با حوزه‌های ادبیات، تاریخ، فرهنگ، زبان‌شناسی، زبان‌های باستانی و ایران‌شناسی (تا پایان سال ۱۳۸۵) را، که ارتباطی با شاهنامه داشته‌اند، بررسی کنند. همچنین بیان شده که هر بیتی که بحثی در یکی از حوزه‌های یادشده دربارۀ آن شده بود، اعم از اصیل و الحاقی، در کتاب حاضر گنجانده شده است.

دفتر اول «ابیات بحث‌برانگیز شاهنامه» (فهرست ابیات بررسی‌شده در مقالات فارسی، از آغاز تا پایان سال ۱۳۸۵ ش) با گردآوری بهراد بنائی، رومینا رضوانی و ویشار کاوه، و با مقدمۀ جلال خالقی مطلق، در ۶۵۱ صفحه و با قیمت یک میلیون و صدهزار تومان، از سوی مؤسّسه پژوهشی میراث مکتوب منتشر شده است.